การเวลา รักษาใจ

ตะวันรอน อ่อนใจ เกินไกลหา

ตะวันลา ใจรอน เลยอ่อนไหว

นั่งมองฟ้า ดูดารา มาวิบไว

ทะเลใจ มีคลื่นลม ถมอุรา

ในวันเหงา ให้มอง ท้องฟ้ากว้าง

ยามอ้างว้าง ให้ลมพัด รัดใจหา

เมื่อฝนพราว คลุกเคล้า กับน้ำตา

กาลเวลา เยียวยา รักษาใจ

cr. ปลายฟ้า

เขาคือใคร เขาคือฉัน

 

เขาคือใคร

อย่าเสาะ แสวงหาเขา 

มิฉะนั้นเขา จะหนีจากเธอ

ขณะนี้ซึ่งฉันอยู่ อย่างโดดเดี่ยว

ฉันพบกับเขา ในทุกหนแห่ง

เขาจะเป็นสิ่ง ที่ฉันเป็น

แต่ในทางกลับกัน ฉันไม่ใช่สิ่งที่เขาเป็น

เพียงแค่มีความเข้าใจ ในแนวทางนี้เท่านั้น

จึงจะสามารถหลอมรวม เป็นหนึ่งกับเขาได้

ทุงซาน เลียงเชี๊ยะ

อย่ากักขังใจใคร

เขาจะดิ้นหา ทางออกเสมอ

จงปล่อย ให้เขาเป็นอิสระ

ใจฉัน ใจเธอ

มี เหมือน ไม่มี

มีภรรยา ก็จงทำเหมือน ไม่มีภรรยา"

มีทรัพย์สมบัติ ก็จงทำเหมือน กับไม่มีทรัพย์สมบัติ

มีความทุกข์ ก็จงทำเหมือนกับ ไม่มีความทุกข์

มีความสุข ก็จงทำเหมือนกับ ไม่มีความสุข

ซื้อของที่ตลาดแล้ว จงอย่าเอาอะไรมา

สายน้ำไหล เมฆเคลื่อนไป

สายน้ำไหล เป็นดั่งครูผู้สอน 

สภาวะไร้จิตของเรา

เมฆขาว เป็นดั่งสหาย

ผู้ปราศจากการนึกคิด

ถ้าฉันพยายาม

จะบรรยายสิ่งเหล่านี้

สิ่งที่ฉันทำได้ก็คือ

ร้องเลียนเสียงสิงห์โตคำราม

เก็นเซอิ (พ.ศ. 2166 - 2211)

สภาวะของธรรมชาติ

วัฏจักรของชีวิต

หมุนเวียนเปลี่ยนเสมอ

ธรรมชาติเดิมแท้

สรรพสิ่ง ปรุงแต่ง

ดุจ ความฝัน ดุจพรายน้ำ 

ดุจสายฟ้า ดุจภูตหลอน

จงดู ให้เห็นสิ่งเหล่านั้น

ด้วยการ เพ่งภาวนา

ความจริง คือ ความฝัน

ความฝัน คือ ความจริง

สรรพสิ่ง ไม่แน่นอน

หมุนเวียน เปลี่ยนเสมอ

พอ หยุด สุข

 หยุดแล้ว จึงรู้

ดูแล้ว จึงเห็น

สงบแล้ว จึงเย็น

หนึ่งล้าน ความรู้

หรือจะสู้ หนึ่งความว่าง

สงบ สยบ ทุกเรื่องราว

เพียงอารมณ์ เพียงรู้สึก

เพียงนึกคิด เพียงแค่นี้

เพียงพอแล้ว......

โลก ไม่ได้วุ่นวาย

ใจเรา หลงไหลไปเอง

เซน คือ ใจเจ้าเอง

พุทธะ คืออะไร

พุทธะคือ การกระทำ 

การเคลื่อนไหว ทุกอย่างของเจ้า 

รวมทั้งคำพูด ความคิด

พุทธะ คือตัวเจ้าเอง”

เซน แท้จริงแล้ว 

ไม่ใช่แนวคิด ไม่ใช่คำพูด 

แต่เป็นทุกสิ่ง ที่อยู่เบื้องหน้าเรา

ภูเขา สายน้ำ ต้นไม้ใบหญ้า 

นก ปลา หนอน ล้วนแต่ คือเซน

การรู้แจ้ง ผู้อื่นไม่สามารถ จะทดแทนได้ 

และก็ไม่ใช่อาศัย คำพูดสอนธรรมะ

ก็รู้แจ้งได้ รากฐานสำคัญที่สุด 

คือใช้ความรู้สึก และ สำนึกด้วยตนเอง”

หนึ่งวัน พันอารมณ์

 อารมณ์รัก 

มักจะทำให้ตาบอด 

เพราะมองไม่เห็นผิดชอบชั่วดี

เหมือนน้ำที่มีแต่สีแดง 

มองไม่เห็นอะไรในน้ำเลย

อารมณ์ชัง 

มักจะทำให้ใจขุ่นมัว 

เพราะหมกมุ่นแต่เคียดแค้นชิงชัง

เหมือนน้ำที่เดือดพล่าน 

มองไม่เห็นอะไรในน้ำชัด

อารมณ์เหงาซึม 

มักจะทำให้ใจล้าเบื่อหน่าย 

เพราะหมกมุ่นแต่เรื่องเก่าๆ

เหมือนน้ำที่มีจอกแหนมาก 

ย่อมมองไม่เห็นอะไรในน้ำชัด

อารมณ์เซ็งฟุ้งซ่าน 

มักจะทำให้ใจวุ่นวายว้าวุ่น 

เพราะเครียดกับเรื่องรอบตัว

เหมือนน้ำที่มีแต่คลื่น 

ย่อมมองไม่เห็นอะไรในน้ำ

อารมณ์งุนงงระแวงสงสัย 

มักจะทำให้ใจสับสน 

เพราะวุ่นวายกับสิ่งไร้สาระ

เหมือนน้ำที่ขุ่นมัว 

มองไม่เห็นอะไรในน้ำ

ดังนั้น พระท่านจึงว่า 

นิวรณ์ เพราะปิดกั้นใจไม่ให้รู้ 

ไม่ให้เห็น ไม่ให้พบ

กับสิ่งที่ดี มีคุณ มีประโยชน์ 

ดังนั้นเราจึงต้อง ระวังใจดังคำว่า

จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ 

จิตที่ฝึกดีแล้วนำสุขมาให้ ฯ สาธุ

มิเคยคิด..ฝึกตน

จิตใจ..จึงสับสน

จมอารมณ์..จมทุกข์

อยากได้ อยากมี อยากเป็น

เมื่อยังเยาว์ 

เธอเต็มไปด้วยชีวิตชีวา

กระตือรือร้น ไร้เดียงสา

และรู้สึกเบิกบาน 

ยินดีในทุกสิ่งทุกอย่าง

แม้สิ่งธรรมดาทั่วไป 

ก็มีความหมาย

หินก้อนเล็กๆ  

ก็มีความหมายยิ่งใหญ่

เมื่อเรา อายุมากขึ้น

ทุกสิ่งอย่าง ทุกอย่ง 

กลายเป็นเรื่องโง่งม

จิตใจเรา กลับโง่ทึบ

เพราะ การศึกษา 

ซึ่งยอมรับชีวิต ตามเงื่อนไข

ที่ สังคมมอบให้

และ ให้ปรับตัวเข้ากับ 

แบบแผน ของสังคม

เรื่องนี้ เรารู้ดี

เราไม่เคยหยุด 

เพื่อมองดูต้นไม้

แหงนมองฟากฟ้า ยามเย็น

หรือดวงดารา ยามค่ำคืน

เรารู้ว่าจิตใจ เราเสื่อม

ถอยลง ทุกขณะ

เพราะ เหตุใดหรือ

ทำไมความรู้สึก ไร้เดียงสา 

จึงขาดหายไป

กฤษณ มูรติ

อยากรู้

อยากเห็น

อยากได้

อยากมี

อยากเป็น

เมฆความคิด

มันเป็นเพียง อารมณ์ ผัสสะ

บ้าวูบเดียว ทั้งทุกข์และสุข

เกิดขึ้น ดับไป สุดท้าย ก็ไม่มีอะไร

เมฆขาวสวย ได้ลอยมา 

เมฆขาวดำ ก็ลอยไป 

ไม่นาน ก็สลายหายไป

ไม่นาน ก็ก่อตัว ขึ้นใหม่

มันก็เป็น อย่างนี้ 

ทุกวี่วัน...ยังไม่ชินอีกหรือ

ความคิด เรื่องทุกข์ .

ความคิดเรื่องสุข ก็เช่นกัน

รู้เท่าทัน ยับยั้งไว้

ไม่ทุกข์ ไม่เครียด

ไม่เกลียด ไม่โกรธ

ไม่โทษใคร

เรื่องลับ ที่ไม่ลับ

ของธรรมชาติ

อ่อนโยน อ่อนน้อม อบอุ่น

 เมื่ออ่อนโยน อ่อนน้อมแล้ว

จะทำให้รู้สึก อบอุ่น สบายใจ

หลังจากนั้น 

ความกรุณา เมตา ปราณี

ก็จะตามมา แล้วจะรู้สึก รื่นรมย์ 

อิ่มเอิบ ปลื้มปิติยินดี สุขใจ

เรื่องลับ ที่ไมลับ

ที่ไม่จำเป็น ต้องทำความเข้าใจ

สัมผัส รับรู้ รู้สึก ได้ด้วยตนเอง

โลกความคิด

 โลกความคิด จิตสร้างเรื่อง ฟูเฟื่องฝัน

แล้วยึดมั่น ผูกพัน ฝันหวั่นไหว

พยับแดด รุ้งเรืองรอง มองไกลๆ

หวังจะได้ พอเข้าใกล้ กลับไม่จริง

เพียงเห็น

เพียงรู้ อย่ามี เรารู้

เพียงดู อย่ามี ความเห็น

เพียงอยู่ อย่ามี เราเป็น

เพียงเห็น อย่ามี เรื่องราว

สัจจะธรรม คือ ที่นี่ เดี๋ยวนี้ 

และเคลื่อนไปกับเธอตลอด จึงไร้กาล ...

แต่เธอคือ ความคิด ความจำ 

ความรู้สึก ที่ปรุงแต่งอยู่ ตลอดเวลา 

จึงโดนมายา บดบัง

เข้าใจในสายรุ้ง

เข้าใจในธรรมชาติ

เข้าใจในตนเอง

มนุษย์ผู้เจริญ

สมอง เปรื่องปราชญ์ ชาติมนุษย์

คล้ายจะเก่งกล้า สุดกว่าใครไหน

บินท่องฟา สกุณา ยังหลีกไกล

ดิ่งบาดาล ทะเลใหญ่สะเทิ้น

เหยียบดวงดาว เดินเล่น เป็นของง่าย

เทวาต้องอาย องค์อินทร์ ต้องเขิน

นั่นมนุษย์ สุดรุ่งเรืองเจริญ

แต่บังเอิญ พ่ายกิเลส สังเวชใจ

ทลายุ

ชนะโลก

แต่แพ้ใจตน

ซ่อนใจ

จะซ่อนกาย ในกลีบเมฆ กลางเวหา

ซ่อนกายา กลางสมุทร สุดวิสัย

จะซ่อนตัว กลางป่าเขา ลำเนาไพร

ซ่อนที่ใด ให้พ้นบาป  ไม่มีเลย

เธอเคย สังเกตไหมว่า 

อะไร ที่ครอบงำเธออยู่

ลองสังเกต ความรู้สึกนึกคิด

ของเธอดูซิ....

ฉันและเธอ อีกทั้งทุกสรรพสิ่ง 

มีหรือไม่มี อยู่จริง...

หรือว่า...มันเป็นเพียง ตัวอักษร

ถ้อยคำ ภาพมายา ความหมาย 

ยามที่เธอรู้สึก นึกคิดเอาเอง

น้ำนิ่ง ฟ้าใส ใจสะอาด

มองอะไร อะไร ก็สดใส

ฉันนั่งมองโลก

 กวาดตา มองเม็ดทรายบนชายหาด

มองริ้ว คลื่นเกรี้ยวกราดเข้าสู่ฝั่ง

น้ำทะเล กระแทกเขื่อนเหมือนชิงชัง

กระนั้น ยังฝากหวังฝังเวลา

ฉันมอง หลากเล็กใหญ่ไม้ยืนต้น

มองพุ่มพฤกษ์ สูงสนบนภูผา

มองดอกไม้ ผีเสื้อเหลือคณา

มองหลากพันธุ์ ใบหญ้าสองข้างทาง

ฉันเฝ้ามอง ผู้คนบนผืนโลก

เราล้วนแต่ อุปโลกน์และแตกต่าง

สุดขอบ และกลวงเปล่าที่ตรงกลาง

จึงโอนเอน เคว้งคว้างระหว่างกาล

ความจริงของเธอ.ความจริงของฉัน

ถูกกีดกั้น ขวาซ้ายคล้ายเส้นขนาน

ศพดอกไม้ เจ้าไม่ทันจะเบ่งบาน

ถูกเผาผลาญ ลาญแหลกแตกลูกไฟ

ความลวงโลก มีใครไม่รู้เท่า

ความจริง ร่วมของเราเล่าอยู่ไหน

อคติ ปิดวิถีทฤษฎีใด

เมื่อปิดตา ปิดใจก็เปล่าดาย

ความจริง และความลวง

มิอาจล่วง ช่วงเวลาแล้วเลือนหาย

มากจริงเท็จ ใหม่เก่าเท่าเม็ดทราย

ล้วนเกลื่อนกล่น เรี่ยรายในแผ่นดิน

จัสมิน

เราก็แค่ เศษฝุ่น ปลิวไป ปลิวมา

ในจักวาล อันกว้างไกล ไร้ขอบเขต

ใจมนุษย์ มักบ้า โง่หลง

ยืดติด สิ่งมายา

จันทร์เอ๋ย จันทร์เจ้า

 เธอคือ กระแสของความคิด

และความทรงจำ ทั้งมวลที่สั่งสมไว้

และกำลังหลั่งไหล อยู่ตลอดเวลา

สืบต่อกันไป ไม่ขาดสาย ดุจสายน้ำ 

กระแสนี้เองที่พัดพา สิ่งต่าง ๆ มาสู่เธอ

แท้จริง อัตตาหาได้มี หรือไม่มีอยู่ไม่

มันเป็นเพียงถ้อยคำ ภาพมายา 

และความหมาย ที่กระแสความคิดของเธอ

สร้างมันขึ้นมา สืบต่อไปไม่จบสิ้น

มันเหมือนดั่งเงา ของดวงจันทร์ในน้ำ 

ซึ่งในสภาวะ อันล้ำลึก

ช่างงดงามอย่างยิ่ง แต่เมื่อยามที่เธอ

เฝ้ามองมัน อย่างเงียบงัน 

มันก็หาได้มี ทั้งดวงจันทร์ ทั้งเงา และ น้ำ

มายาภาพ ของจันทร์

ใจมีจันทร์ จันทร์ ในใจ

ส่องใจ

ข้าพเจ้า จะต้องมี 

ความเจียมกาย เจียมใจ ให้มากยิ่งขึ้น 

ข้าพเจ้าหวน ไปใคร่ครวญอดีต มากเท่าไร

ก็ยิ่งตระหนักถึง ความบกพร่อง 

ของตนเอง มากเท่านั้น

ข้าพเจ้า ไม่ควรจะ

เอาความเชื่อ ส่วนตัวของตน 

มาใช้ กับผู้อื่น 

การเหยียดหยาม ดูแคลนผู้อื่น 

เท่ากับ 

การเหยียดหยาม ดูแคลนตัวเอง

จินตกวี คือ ผู้ที่สามารถดึงเอาความดี 

ที่มีอยู่ในตัวตนคน ให้ปรากฏออกมาได้

แต่จินตกวี ไม่สามารถมีอิทธิพลต่อจิตใจ

ของคนทุกคน เหมือนกันหมด

เพราะจิตใจของคนทุกคน ไม่เหมือนกัน

ไม่ใช่ภารกิจของเรา ที่จะจับผิดผู้อื่น

แล้ววางตน เป็นผู้พิพากษาความผิดนั้นๆ

เราควรวางตน เป็นผู้พิพากษาเฉพาะ

ในเรื่องเกี่ยวกับตัวเรา 

และ การกระทำของเราเท่านั้น

ตราบใดที่เรายังรู้สีกว่า 

ตัวเองยังมีความพร่องอยู่

ข้าพเจ้ามองไม่เห็นว่า การบูชากราบไหว้

พระผู้เป็นเจ้าด้วยวิธีใด จะดีไปกว่า 

วิธีทำงาน เพื่อผู้ยากไร้ และ 

ปฏิบัติตนให้เหมือน ผู้ยากไร้ทั้งหลาย

นกตื่นเช้า แล้วโผบินไปในฟากฟ้า

พร้อมกับส่งเสียง จู๋จี๋ด้วยความสุข

นกเหล่านี้ มีอาหารกิน และ 

ได้พักผ่อนหลับนอน ตลอดคืน

เพราะฉะนั้น จึงมีกำลังวังชา 

สามารถบิน ด้วยความคึกคะนองได้

ท่านจะชี้ชวน ให้คนหิวโหย

ประพฤติ หรือ ปฏิบัติ

อะไรไม่ได้ทั้งสิ้น เขาจะไม่เชื่อฟัง

แต่ถ้านำอาหาร ไปให้เขา 

เขาจะนับถือท่าน เสมือนพระเจ้า

ผู้หิวโหยจะต้องคำนึงถึง 

การบำบัด ความหิวของเขาก่อน 

ที่กระทำสิ่งอื่นใด

คนอ่อนแอ ให้อภัยใครไม่เป็น 

การให้อภัย เป็นคุณสมบัติผู้แข็งแรง

ความสันโดษ 

เป็นสมบัติล้ำค่า ที่ข้าพเจ้ามี

มหาตมะ คานธี

รับรู้ แสดงออก บอกตัวตน

คนโง่ คนเขลา คนพาล 

เมื่อฟัง ข้อความใดๆ

ที่ผิดแผก ไปจากความนึกคิด หรือ 

ความเชื่อดั้งเดิม ของตนเอง

ย่อมแสดง กิริยาอาการ ไม่พอใจ

โกรธ หรือ ถึงกับคิดผูกพยาบาท

คนฉลาด คนที่ชอบใช้เหตุผล

หรือ คนที่เป็นบัณฑิต
เมื่อได้ฟังความเห็น ของคนอื่น
ย่อมมีความพอใจ
เพราะถือว่า 

ได้ความรู้เพิ่มเติม ขึ้นมาใหม่

อันจะได้นำไป พินิจพิจารณา

ว่่าเป็นเรื่องเท็จจริง เพียงใด

ถ้า ความรู้ถูกต้อง 

ก็จะได้ใช้ ประโยชน์ต่อไป

ถ้าเห็นว่าไม่จริง ก็ทิ้งมันไปเสีย

โดยตนเอง ก็ไม่ขาดประโยชน์อะไรเลย

รู้เท่าทัน

ครูบาอาจารย์ ท่านสอนว่า 

ต้องให้รู้เท่าทัน ความคิด

ถ้าเราไม่รู้ ไม่เห็นความคิด 

หรือ รู้ไม่ทันความคิด จะลำบากมาก

เพราะใน ความคิดหนึ่งๆ 

เมื่อเห็นความคิด 

(มีความสัมผัสรู้ อยู่ด้วย)

เราจะพบ ความสกปรก 

ความปนเปื้อน ในความคิดนั้นๆ

ความคิด เป็นตัวทุกข์ครับ 

เป็นสิ่งที่ต้อง กำหนดรู้ให้ทัน 

ขณะเดียวกัน

ความคิด เป็นเหตุนำมา

หรือเป็นที่ปรากฏ

 ของการปรุงแต่งทางจิต

นั่นคือตัวสมุทัย 

อันเป็นสิ่งที่ต้องละ

การเห็นความคิด 

ที่เป็นลักษณะ

ที่เรียกว่ารู้แบบดู 

ไม่เข้าไปอยู่ รู้แบบเห็น

ไม่เข้าไปเป็น 

นั้นเป็นทั้งการกำหนดรู้ 

และเป็นทั้งละ 

ความคิดดับ การปรุงก็ดับ

ความเบาสบาย 

ก็อยู่ตรงนั้น แหล่ะครับ 

สิ่งสำคัญคือ 

ความรู้สึกตัว ของเราจริงๆ 

(ซึ่งเป็นสิ่งสากล) 

เป็นอย่างไรเป็นสิ่งที่เรา 

ต้องจูนคลื่นหาเอาเองครับ 

ด้วยเทคนิค ที่เราถูกใจ 

ของใครก็ของใคร

หมอกำพล

ครูโกมล สอนว่า

ข้าพเจ้า ตระหนักอยู่ตลอดเวลาว่า 

การเป็นครูนั้น มิใช่ของง่ายเลย 

มโนกรรม วจีกรรม และ กายกรรม 

ข้าพเจ้า จะต้องฝึกฝนให้พร้อม และเหมาะสม 

ตลอดระยะเวลาแรกๆนี้ ข้าพเจ้ามั่นใจ

เหมือนดั่งแม่ทัพ ผู้นำกองทัพเข้าสู่ยุทธภูมิ

ความลำพอง และความฮึกเหิม

ย่อมมีมาก ที่สุดที่จะประมาณ

แต่แล้วต่อไป และ อีกต่อไปเล่า

ความลำพองนี้ มิกลายเป็น 

ความทรนง ความยะโส และลืมตัว

เมื่อเข้าสอน ลืมตัวว่า ตัวเองรู้

เพราะการเจนจัด ในการทำแต่เรื่องซ้ำซาก 

แต่ข้าพเจ้า หารู้ไม่ว่า

ความรู้กับวิธีถ่ายทอดนั้น เป็นคนละเรื่องกัน

ทุกคนอาจมี ความรู้เต็มที่เสมอกัน

แต่ถ้าไม่ ตระเตรียมค้นคิดใฝ่หา

เทคนิค การจะถ่ายทอดแล้ว

การสอน ก็เหมือนการท่องความรู้ ให้นักเรียนฟัง

เมื่อคนฟัง สุดจะทนฟังแล้ว การหาทางออก 

ที่ใช้กันแพร่หลาย คือการนำตัวอย่าง 

สรรพคุณความดี ของตนมาเล่าให้ฟัง 

ถ้าทำไม่เนียนพอแล้ว คนฟังก็ยิ่งจะระอา

ผู้สอนมากขึ้น แต่คนพูดนั้น หารู้สึกตัวได้ไม่ 

ข้าพเจ้ากลัว เหลือเกินว่า

สังคมจะเอาเวลา ของข้าพเจ้าไปหมด

และเหลือไว้เฉพาะ เวลาที่ข้าพเจ้าจะเข้าสนาม

และเมื่อเป็นเช่นนั้น การสอนของข้าพเจ้า

ก็เป็นเพียง งานอดิเรกส่วนหนึ่งเท่านั้น

ผลเสียจะตกอยู่กับใคร และ อย่างนี้ข้าพเจ่้า

จะเรียกร้องหา ความเคารพนับถือ

จากคนเรียนได้อย่างไร....

ครูโกมล คีมทอง

ครูนอกสังคม

วัฒนธรรม กำลังเสื่อมโทรม

จากการเลียนแบบ อย่างไร้ความคิด

เรื่องจะให้ทำตาม คนนั้นคนนี้พอใจ

หรือเที่ยว ตามอกตามใจคนนั้น

เห็นจะไม่ทำ แต่มาอดคิดไม่ได้ว่า

ที่ถูกที่ควรนั้น คืออะไร....

การรกระทำ สักแต่ว่าตามเขาไปนั้น

ให้อานิสงฆ์ เพียงพอแล้วหรือ

และ การรั้นเชื่อ อยู่แต่ตัวเองคิดนั้น

ให้ผลดีได้เพียงไร......

สังคม มิได้ทำอะไรถูกต้อง เสมอไป

จริงอยู่หากจะอยู่ ร่วมกับสังคมทำ

คิดอย่างเขาคิด แต่นั่นควรเป็นลักษณะ

ของชาวบ้านธรรมดา ทั่วไปมากกว่า

ชาวบ้านที่แก ไม่มีปัญญาพอจะคิดได้

แต่สำหรับ ผู้เป็นบัณฑิตแล้ว

มิพึงเลย ที่จะตามสังคมไป

เหมือนเศษสวะ ลอยตามน้ำ

บัณฑิตพึงอยู่ เหนือสังคมนั้น

และนำสังคมนั้น ไปในทาง

ที่ถูกที่ควร มากกว่า......

ข้อเขียน ครูโกมล คีมทอง

รู้ทันทุกข์ ทุกลมหายใจ

ความทุกข์ ทั้งมวล 

มีมูลราก มาจาก

ตัณหา อุปาทาน 

ความทะยาน อยากดิ้นรน 

และ ความยึดมั่นถือมั่น

ว่าเป็นเรา เป็นของเรา 

รวมถึง ความเพลินใจ

ในอารมณ์ต่างๆ 

สิ่งที่เข้าไปเกาะเกี่ยว ยึดถือไว้

โดยความเป็นตน เป็นของตน

ที่จะไม่ก่อทุกข์ 

ก่อโทษให้นั้น เป็นไม่มี 

หาไม่ได้ในโลกนี้ 

เมื่อใด บุคคลมาเห็น

สักแต่ว่า ได้เห็น 

ฟังสักแต่ว่าได้ฟัง 

รู้สักแต่ว่า ได้รู้ 

เข้าไปเกี่ยวข้อง กับสิ่งต่างๆ

เพียงสักว่าๆ 

ไม่หลงใหล พัวพันมัวเมา

เมื่อนั้น จิตก็จะว่าง

จาก ความยึดถือต่างๆ

ปลอดโปร่ง แจ่มใส

เบิกบาน อยู่เสมอ

มีพลาด

มีพลั้ง

มีเผลอ

พิธี-วิธี

จิตยิ่งนิ่ง พิธีกรรม ยิ่งเป็นของไม่จำเป็น

สมาธิยิ่งแน่วแน่ หนทางยิ่งเด่นชัด

เมื่อบรรลุซึ่งจิตหนึ่ง 

พิธีกรรม คือสิ่งแรก ที่ถูกทำลาย

พิธีกรรม ศักดิ์สิทธิ์สูงสุด

คือ วิถีชีวิตประจำวัน

อาเอ๋ย อารมณ์

 อารมณ์รัก มักจะทำให้ตาบอด 

เพราะมองไม่เห็น ผิดชอบชั่วดี

เหมือนน้ำ ที่มีแต่สีแดง 

มองไม่เห็น อะไรในน้ำเลย

อารมณ์ชัง มักจะทำให้ใจขุ่นมัว 

เพราะหมกมุ่น แต่เคียดแค้นชิงชัง

เหมือนน้ำ ที่เดือดพล่าน 

มองไม่เห็นอะไร ในน้ำชัด

อารมณ์เหงาซึม 

มักจะทำให้ใจล้า เบื่อหน่าย 

เพราะหมกมุ่น แต่เรื่องเก่าๆ

เหมือนน้ำ ที่มีจอกแหนมาก 

ย่อมมองไม่เห็น อะไรในน้ำชัด

อารมณ์ฟุ้งซ่าน 

มักจะทำให้ใจ วุ่นวาย ว้าวุ่น 

เพราะเครียด กับเรื่องรอบตัว

เหมือนน้ำ ที่มีแต่คลื่น 

ย่อมมองไม่เห็น อะไรในน้ำ

อารมณ์งุนงง ระแวงสงสัย 

มักจะทำให้ใจ สับสน 

เพราะวุ่นวาย กับสิ่งไร้สาระ

เหมือนน้ำ ที่ขุ่นมัว 

มองไม่เห็น อะไรในน้ำ

พระท่านจึงว่า นิวรณ์ 

เพราะปิดกั้นใจ ไม่ให้รู้ 

ไม่ให้เห็น ไม่ให้พบ

กับสิ่งที่ดี มีคุณ มีประโยชน์ 

ดังนั้นเรา จึงต้องระวังใจ

ดังคำว่า จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ 

จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้ 

เมื่อเข้าใจ

จิตใจก็สดใส

มองเห็นอะไรชัดเจน

เพียงเธอ..หายใจก็พอ

 เพียงเธอ น้อมใจกลับมา

เบิกบานกับ ปัจจุบันทุกขณะ 

เธอจะมีชีวิตชีวา ในทันทีทันใด 

เธอจะเป็น ตัวเธอเอง 

เธอจะสามารถ บ่มเพาะความมั่นคง 

และความอิสระ ให้กับตัวเองได้

เธอจะไม่เป็นเหยื่อ อีกต่อไป 

ไม่เป็นทาสของใคร 

การหายใจ อย่างมีสติระลึกรู้นั้น 

เป็นการปฏิบัติ ที่สำคัญมาก

และเป็นการปฏิบัติ การไม่ปฏิบัติ

 

เพราะอย่างไรเธอ ก็ต้องหายใจเข้า

และ หายใจออกอยู่แล้ว

 เธอเพียงแต่ นั่งและเบิกบาน

กับลมหายใจ เข้าของตัวเองฃ

แม้นั่นอาจ ทำให้ดู 

ไม่เหมือน นักปฏิบัติทางธรรม

แต่เธอ กำลังเป็น

นักเรียนธรรม ในทันที

เราลืม...ลมหายใจ

แต่เราก็...หายใจทุกวัน

ลมหายใจ...กับสติ

เป็น...สิ่งเดียวกัน

สื่อศิลป์ สื่อสาร

พวกเราหลายคน มีความยากลำบาก

ในการสื่อสารกับสมาชิกในครอบครัว 

หรือ เพื่อนร่วมงาน 

บางเวลา เราหมด

ความอดทน ต่อพวกเขา 

รู้สึกหงุดหงิด กับมุมมอง

และคำแนะนำ ของพวกเขา 

เราสูญเสีย ความสามารถ

ในการฟัง อย่างลึกซึ้ง 

สูญเสีย ความเต็มใจ

ที่จะทำความเข้าใจ

มุมมองของพวกเขา 

เราไม่สามารถ พูดกับคนอื่นๆ 

อย่างสงบ 

เมื่อเราพูด ความทุกข์ ความกลัว 

หรือความกังวล ของเราก็จะปรากฏขึ้น 

ทำให้คำพูด ของเรา 

กลายเป็น การตำหนิ 

และ แสดงความขมขื่น 

เราจำเป็น ต้องเรียนรู้

ศิลปะของการฟัง และ การพูด

เพื่อช่วยฟื้นฟู

การสื่อสารของเรา 

เราจำเป็นต้อง ฟังอย่างลึกซึ้ง

ด้วยความกรุณา 

เพื่อช่วยให้เรา เข้าใจคนอื่นได้ดีขึ้น 

สิ่งนี้หมายถึง เจตนาของเรา

ในขณะที่ฟัง คือฟังเพื่อช่วยให้

ความทุกข์ ของผู้อื่นลดน้อยลง 

และ เปิดเผยสิ่งที่เขามีในหัวใจ

 

เราอยู่ตรงนั้น อย่างเต็มเปี่ยม

เพื่อที่จะรับฟัง สิ่งที่เขาต้องการพูด 

โดยไม่มี การตัดสิน 

ไม่มีปฏิกิริยา ตอบโต้ 

แม้ว่า สิ่งที่เขาพูดนั้น

จะไม่ เป็นความจริง 

เต็มไปด้วย การกล่าวโทษ

และขมขื่น

 

เราจะไม่แก้ไข ทันทีทันใด 

เราจะมอบ พื้นที่

เพื่อให้เขาแบ่งปัน ความรู้สึกของเขา 

เราจำเป็นต้องพูด ด้วยวาจาแห่งรัก

 ใช้คำที่สร้าง ความมั่นใจ 

ความเบิกบาน และความหวัง 

เราสามารถ แสดงความยากลำบาก

ของเราในความสัมพันธ์ ที่มีต่อกัน

ได้ อย่างมีสติ และ อดทน 

ไม่ตัดสิน ไม่กล่าวโทษ 

เรารับผิดชอบ

ความรู้สึกและ ปฏิกิริยาของเรา 

และขอร้อง ให้เขาช่วยเหลือเรา 

โดยการรดน้ำเมล็ดพันธุ์ ที่ดีในตัวเรา 

หยุดการ รดน้ำเมล็ดพันธุ์ ที่ไม่ดี 

และเราสามารถ ที่จะถามเขาว่า

เราจะสามารถ ช่วยเหลือ

พวกเขาได้อย่างไรในขณะ

ที่เขากำลังยากลำบาก 

ด้วยวิธีเช่นนี้ เราจะสามารถบรรลุถึงสันติสุข 

และ มีความสามัคคี ในปฏิสัมพันธ์ของเรา

 เริ่มต้น ที่ครอบครัวของเธอ หรือ 

บุคคลที่เธอ ใกล้ชิดที่สุด 

ก่อนเริ่ม สนทนา 

ขอให้ใช้เวลา หายใจเข้า 

และ หายใจออก สัก ๒-๓ ครั้ง 

หายใจเข้า   

ฉันฟังอย่างลึกซึ้ง หายใจออก   

ฉันพูดด้วย ความรักเมตตา

พระอาจาร ติชนัชฮันห์

หัวใจ..ในการสื่อสาร

ไม่ตั้งคำถาม...หาเหตุผล

จงใช้...ความเข้าใจ

ลมพัด ใบไม้ไหว

 ผู้ที่มีสติ 

กำหนดรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง 

จะเป็นผู้ที่รู้สึกสดใส

และเป็นผู้ไม่กระสับกระส่าย 

กระวนกระวาย

ที่จะแสวงหา ความสุข

และความมั่นคง จากภายนอก

ไม่ว่าจะเป็นลาภ ยศ สรรเสริญ สุข

หรือจะเป็น ความรัก

ความเคารพ จากคนอื่น

ทีนี้ เราไม่มีความรู้สึกว่า 

เราขาดอะไร

ไม่ต้องการอะไร จากใครในโลก

เราไม่มีความรู้สึกว่า เรามีอะไรเกิน

จะมีแต่ความรู้สึกว่า มันพอดี 

ตรงนี้แหละจิต เป็นธรรม...

พระอาจารย์ชยสาโร

คิดเป็น...ก็หลุด

คิดไม่เป็น...ก็ทุกข์