การศึกษา หมาหางด้วน
ทีนี้มาดูการศึกษา ของโลก
การศึกษา ของโลกทั่วโลก
ยังอยู่ในลักษณะ
หมาหางด้วน,
หยาบคายนักก็พูดว่า
สุนัขหางด้วนก็ได้,
หยาบคายนักก็พูดว่า
พระเจดีย์ยอดด้วนก็ได้,
มันไม่น่าดูทั้งนั้น มันยังด้วน.
การศึกษาในโลก มีลักษณะ
เหมือนกับสุนัขหางด้วน ไม่น่าดู
ไม่ครบถ้วน แม้จะเดิน
มันก็แกว่งไป แกว่งมา
ที่จริงมัน ไม่ครบ,
คำพูดอุปมานี้ มันยังน้อยไป.
ที่ว่าการศึกษา ทั่วโลก
ยังเป็นเหมือนกับ
หมาหางด้วน
ก็เพราะว่า ให้เรียนกัน
แต่หนังสือ กับวิชาชีพ
เรียนหนังสือ
อักษรศาสตร์ ศิลปศาสตร์
อะไรก็ตาม
มันเป็นหนังสือทั้งนั้น,
ฉลาด เหลือประมาณ,
แล้วเรื่อง ที่สอนก็คือ อาชีพ
ประกอบอาชีพ อย่างนั้นอย่างนี้
เป็นเทคโนโลยี สูงขึ้นไป,
เป็นอาชีพ จะวิเศษอย่างไร
ก็ยังเป็นเพียง อาชีพ,
มีอยู่สองเรื่อง เท่านั้น คือ
เรียนหนังสือ กับอาชีพ;
เรียนหนังสือ กับอาชีพ;
ส่วนเรื่องที่สาม ไม่มี.
เรื่องที่สามคือธรรมะ
ความรู้ ด้านจิตใจ
ว่าเราจะเป็นมนุษย์
กันอย่างไร;
เราจะเป็นมนุษย์ กันอย่างไรนี้
ไม่ได้เรียน ไม่ได้สอนในโลก,
แล้วมัน ก็เป็นเรื่อง
ทางธรรมะ ทางศาสนา.
พวกเหล่านั้น เขาเห็นว่า
เรื่องเหล่านี้ มันขัดความเจริญ
อย่าเอาเข้ามา,
เรื่องศาสนาเรื่องธรรมะ
เอาเข้ามาแล้ว ทำให้ล้าหลัง
ทำให้เฉื่อยชา มันไม่ก้าวหน้า.
ในบางรัฐ ของบางประเทศ
มีกฎหมายห้าม ไว้ชัดเจนว่า
ไม่เอาศาสนา เข้ามาสอนในโรงเรียน,
มันก็เลยได้เรียนกันแต่
หนังสือ กับวิชาชีพ,
เรื่องที่ว่า จะเป็นมนุษย์กันอย่างไร
ให้ถูกต้อง ไม่ได้เรียน;
นี่เรียกว่า การศึกษาหมาหางด้วน.
ประเทศไทย ก็เป็นหมาตัวน้อยๆ
ตามหลัง หมาหางด้วน
จัดการศึกษา ชนิดหางด้วน
กับเขา ด้วยเหมือนกัน
ไม่ต้องสงสัย ก็เรียกว่า
มีการศึกษาเป็น
มีการศึกษาเป็น
หมาหางด้วนกันทั่วโลก
รู้จักเรียนหนังสือ ให้ฉลาด,
รู้จักเรียนทางอาชีพ ให้ได้ดีที่สุด,
แต่ทางจิตใจ ไม่มีเลย,
ไม่มีจิตใจ
ที่จะเป็นมนุษย์ ให้ถูกต้อง
มันก็ต้อง เห็นแก่ตัว
เห็นแก่ตัวคำเดียว เท่านั้น.
ช่วยจำไว้ด้วย
ทุกคนช่วยจำไว้ด้วยว่า
เห็นแก่ตัว
คำนี้คำเดียวเท่านั้นแหละ
เป็นต้นเหตุ ของความเลวร้าย
เป็นต้นเหตุ ของความเลวร้าย
ทุกอย่าง ทุกประการ…
ความเห็นแก่ตัวนี้
มาจากการศึกษา หมาหางด้วน
มันเรียนแต่หนังสือ ฉลาดปราดเปรื่อง
แล้วรู้จักอาชีพ อย่างวิจิตรพิสดาร
แต่ไม่รู้ว่าเกิดมาทำไม.
คิดดูให้ดีๆ ซิ
มันฉลาดทางวัตถุ
ทางเนื้อทางหนัง
ทางร่างกาย เหลือประมาณ
ไปโลกพระจันทร์ ก็ได้
แต่พอมาถึง
ข้างใน ทางจิตทางใจ
มันก็ไม่รู้ แม้แต่ว่าเกิดมาทำไม,
แล้วก็ไม่ได้นึกอะไร ในเรื่องทาง
จิตทางใจ กันเสียเลย,
จิตทางใจ กันเสียเลย,
ไม่รู้ว่าอะไร เป็นสิ่งที่ดีที่สุด
ที่มนุษย์ ควรจะได้รับ,
และก็ไม่รู้อะไร
และก็ไม่รู้อะไร
จะเป็นเหตุให้เกิด
สันติสุขสันติภาพสงบเย็น
ขึ้นมาในโลก.
มันรู้จัก แต่เรื่องกอบโกย
เอามาเป็น ตัวกูเป็นของกู
เพราะมัน ฉลาดแต่ใน
ทางหนังสือและวิชาชีพ, มันก็สนใจ
ทางหนังสือและวิชาชีพ, มันก็สนใจ
แต่เรื่องเพียงเท่านี้,
ความเป็นมนุษย์มันก็เปลี่ยน,
ไม่มีความหมาย ของมนุษย์
คือจิตใจ มันต่ำ.
ถ้าเป็นมนุษย์จริงจิตใจ
มันจะต้องสูง;
ถ้าสูง มันก็ต้อง
รู้เรื่อง ที่ทำให้มนุษย์
ไม่ต้องเป็นทุกข์.
เดี๋ยวนี้มันมีแต่
จะทรุดต่ำลงไป
ทำให้มนุษย์
มีความทุกข์มากขึ้น
มีปัญหายุ่งยาก
มีปัญหายุ่งยาก
ลำบากมากขึ้น
ทะเยอทะยาน
ในความก้าวหน้าทางวัตถุ
ทางเนื้อทางหนัง
ทางเนื้อทางหนัง
ทางร่างกาย ไม่มีที่สิ้นสุด.
พระอาจารย์พุทธทาส
( ปณิธาน : เ พื่อสืบสานปณิธานพุทธทาส ( เล่ม๑ ) , ๒๕๔๑: ๖๓-๖๕)
